Teksten schrijven: waar te beginnen
Dit artikel is onderdeel van het dossier: Schrijven voor het web
In het eerste dossier over schrijven voor het web beschreven we de verschillen tussen webteksten en ander tekstmateriaal. In dit dossier behandelen we stap voor stap hoe een webtekst tot stand zou kunnen komen.
Websites gaan bijna altijd om een voor u belangrijke boodschap waarmee u bezoekers wilt overtuigen. Een pagina kan mooi vormgegeven zijn; klopt de tekst niet dan zal de bezoeker deze niet vatten. Hier is vorm net zo van belang als inhoud. Uw schrijfstijl zegt veel over u en de onderwerpen die u bespreekt. De toon hangt deels af van het onderwerp en uw doelgroep, maar een positieve klank zal bij bezoekers de meeste sympathie wekken.
Wat wilt u met uw teksten bereiken?
Het is niet zo'n goed idee om uit het niets te schrijven. Inventariseer eerst welke informatie u wilt overbrengen, met welk doel. Wilt u enkel informeren, of juist verkopen of aanzetten tot een andere actie? Als u een nieuwe website opzet of een bestaande website uitbreiden, zult u er snel achter komen dat u vaak veel wilt vertellen met verschillende doelstellingen. Door eerst orde te scheppen komt het op de lezer straks ook logisch over.
Probeer tijdens deze brainstormfase zoveel mogelijk ideeën te verzamelen. Zo vergeet u geen belangrijke details en komt alles dat u wilt vertellen straks op een gestructureerde, logische manier terug in de website.
Wat valt er voor uw lezers te behalen?
Bezoekers kunnen naar uw site komen om meer over uw organisatie te weten te komen, maar veel vaker zullen ze door een bepaalde behoefte op uw website terechtkomen. Leg de nadruk op de mogelijkheden en kansen voor de bezoeker - niet op die voor u. Dit geldt vooral als u een product of dienst aan de man wilt brengen.
Denk na over motieven die er voor zorgen dat de lezer naar uw site komt. Iemand is op zoek naar informatie, of wellicht wil hij zich oriënteren op een (online) aankoop. Misschien is de bezoeker één van uw klanten die op zoek is naar productondersteuning. Probeer vervolgens vanuit het perspectief van de bezoeker te denken.
Verkoopt u producten of diensten dan zijn voor de hand liggende verkoopargumenten dat men via u tijd en geld kan besparen. Om u echt te onderscheiden van anderen zult u specifieker moeten zijn dan dat. U zult duidelijk moeten maken hoe uw product iemand gelukkiger kan maken. Een veel toegepaste strategie is om uit te gaan van een aantal denkbeeldige profielen van websitebezoekers, met verschillende achtergronden en wensen.
Verzamel sterke punten
De stappen hierboven zijn vrij theoretisch, maar nu wordt het iets concreter. De volgende stap is namelijk het koppelen van uw doelstellingen en behoeftes van de lezer aan de voordelen van uw bedrijf, product of dienst. Probeer te voorkomen dat uw tekst straks een droge opsomming van feitelijke informatie wordt, maar leg de lezer uit waarom uw kenmerken juist zo waardevol zijn om hem te overtuigen.
Een kenmerk van een reisbureau kan zijn: "Onze medewerkers reizen zelf naar bestemmingen om reizen te plannen". Een valkuil is om te vergeten wat het voordeel voor de klant is; "Wij kunnen hierdoor garanderen dat onze accommodaties altijd de beste uit de regio zijn". Voor het bedrijf zelf spreekt dit uiteraard voor zich, maar dit kwartje hoeft bij de lezer niet direct te vallen als u dit verband niet expliciet uitlegt.
Rangschikken en structureren
Een valkuil waar velen in vallen bij het schrijven van webteksten is om te veel aandacht te besteden aan details, waardoor de hoofdlijn van de tekst uit beeld raakt. Of het geheel ontbreken van een logisch verloop. Voordat u daadwerkelijk gaat schrijven zult u de hoofdpunten van uw tekst dus in een logisch verband moeten plaatsen.
Nu u alle relevante doelstellingen, behoeftes en voordelen hebt verzameld, kunt u deze gaan structureren zodat ze gemakkelijk uitgewerkt kunnen worden tot een tekst met een logische verhaallijn. Zet ze bijvoorbeeld onder elkaar in een tekstverwerkingsprogramma, koppel zaken die bij elkaar horen en speel met de volgorde totdat het u bevalt. Omdat bezoekers vaak niet de hele tekst lezen, is het bij het bepalen van de volgorde belangrijk om de belangrijkste informatie eerst te plaatsen.
In dit stadium kunt u ook bepalen welke kopjes u wilt gebruiken in uw tekst. Het gebruik van kopjes is in websites bijzonder aan te raden, evenals het gebruik van korte alinea's, omdat het de pagina's beter scanbaar maakt.
Misschien komt u tot de conclusie dat u zoveel wilt vertellen, dat u het voor de overzichtelijkheid over meerdere pagina's zou moeten verdelen. Kortere teksten nodigen meer uit tot lezen. Gelukkig bieden websites ons de mogelijkheid om dit te doen; met een heldere navigatie (en het liefst ook links in de tekst zelf) zal de bezoeker zelf kunnen bepalen tot welke deelonderwerpen hij zich wil beperken bij het bezoeken aan uw website.
Schrijven en herschrijven
Na het brainstormen en structureren staat de structuur van uw tekst en is het tijd om de kale informatie om te vormen tot een leesbare tekst. Werk het geraamte van uw tekst af en probeer in eerste instantie zoveel mogelijk te schrijven zonder na te denken over opmaak en zinsbouw. Schrappen of toevoegen kan altijd nog.
Het lijkt misschien sneller om een tekst in één keer goed te schrijven, maar dit levert aan het eind van de rit zelden een perfect resultaat op. Het afwegen van zinsconstructies gaat daarbij vaak een stuk makkelijker als een ruwe versie van de tekst af is. Ook stelt het ons in staat om een conceptversie door anderen te laten lezen en hen om kritiek te vragen. Het werkt prettiger om alle wijzigingen in één keer door te kunnen voeren.
Lees de tekst meerdere keren door voordat u deze online gaat publiceren, het liefst met een dag ertussen. Wees niet bang om achteraf flink te snoeien in de tekst. Korte alinea's en zinnen zijn beter leesbaar op een beeldscherm en ook ingewikkelde woorden zou u achteraf waar mogelijk kunnen vervangen door simpelere bewoordingen.
Deze werkwijze kost (in het begin) wellicht wat extra tijd, maar levert vrijwel zeker overtuigender teksten op. Als u regelmatig schrijft voor het web zult u merken dat u deze stappen op een gegeven moment als vanzelf toepast.