Wat maakt 'webschrijven' anders?
Dit artikel is onderdeel van het dossier: Schrijven voor het web
Als we schrijven voor een website, schrijven we voor een publiek van potentiële klanten en relaties. Daarom is het goed om te weten wat dat voor gevolgen heeft. Soms loont het de moeite om één van de vele gespecialiseerde bureaus in te schakelen voor het schrijven van uw webteksten. Besluit u dit zelf te doen, dan is het goed om kennis te hebben van de belangrijkste spelregels.
In dit eerste dossier over het schrijven van succesvolle webteksten gaan we vooral in op de persoon waar het allemaal om draait: de lezer c.q. de bezoeker.
Wat is er bijzonder aan het schrijven voor een website?
Het schrijven voor een internetsite verschilt wezenlijk van het opstellen van een tekst voor bijvoorbeeld een brief of een brochure. De belangrijkste verschillen:
- De aandacht van een lezer is lastiger vast te houden dan bij papieren communicatie;
- Bezoekers lezen de teksten niet letterlijk door, maar scannen hoofdzakelijk;
- Doordat bezoekers vrij door een website navigeren, ligt de leesvolgorde van teksten niet vast;
- Een website kent niet één ontvanger, maar is voor verschillende doelgroepen toegankelijk.
Ook loont het de moeite op te merken dat het doel waarmee iemand uw site bezoekt sterk uiteen kan lopen. U zult bijvoorbeeld zowel potentiële klanten ontvangen als bezoekers die reeds bekend zijn met uw product. We zullen er voor moeten zorgen dat we al onze doelgroepen benaderen op een manier waarin ze zichzelf kunnen herkennen.
De aandacht van de bezoeker
Het is lastiger om de aandacht van een lezer vast te houden wanneer een tekst vanaf een beeldscherm gelezen moet worden. Veel mensen zijn er aan gewend om van een monitor te lezen, maar toch blijkt in de praktijk dat mensen achter een computer minder geduldig lezen. Lezen van een beeldscherm vraagt meer aandacht en wordt soms zelfs als vermoeiend ervaren.
Dit wordt vooral veroorzaakt doordat schermletters minder scherp zijn dan drukletters. Ook moeten we bij het lezen vanaf een beeldscherm lange tijd in een onnatuurlijke houding moeten zitten, terwijl het bij het lezen van een brochure mogelijk is een makkelijke stoel op te zoeken of in de tussentijd wat rond te lopen.
Tekstondersteunende opmaak
Webteksten worden zelden letter voor letter gelezen. Het scannen van teksten, dat de meeste bezoekers zullen doen, houdt in dat de meeste aandacht uit gaat naar informatie die het meest opvalt. Denk hierbij aan kopjes in de tekst, de begin- en eindzin van een alinea, gemarkeerde woorden en ondersteunende illustraties.
Wanneer lezers grote lappen tekst tegenkomen die niet zijn opgemaakt, is het voor hen lastig om de belangrijkste informatie hier uit te halen. Soms zullen bezoekers zelfs afhaken wanneer een tekst onvoldoende prikkelt om gelezen te worden. We zullen onze boodschap dus bondig moeten houden en de bezoeker zoveel mogelijk moeten helpen bij het opnemen van informatie.
Het plaatsen van omschrijvende tekstkopjes, opdeling in korte alinea's en het gebruik van markeringen helpt de bezoeker bij het scannen van teksten. Met deze informatie is het voor een bezoeker sneller duidelijk waar een tekst over gaat, welke verhaallijn wordt gevolgd en wat de voor hem meest relevante boodschap is.
Thema, volgorde en logica
Een website is, in tegenstelling tot een boek, niet een document dat van begin tot eind wordt gelezen. In plaats hiervan zullen bezoekers regelmatig heen en weer klikken tussen verschillende pagina's van uw website, zelf de volgorde bepalend. Ook kunnen bezoekers nog tijdens het lezen van een tekst besluiten de betreffende pagina te verlaten, op zoek naar de informatie waarnaar men concreet op zoek is.
Dit betekent dat we, al voor het plaatsen van de eerste letter, na zullen moeten denken over de structuur waarin we onze informatie willen gieten. Je wilt voorkomen dat een bezoeker een tekst niet begrijpt omdat hij essentiële informatie nog niet is tegengekomen. Of dat er juist teveel overlap tussen pagina's bestaat. Een ideale situatie is een indeling waarbij elke pagina zijn eigen thema kent en dat we middels hyperlinks verbanden aangeven, zodat het voor de bezoeker helder is wat de bedoeling van elke pagina is.
Welke vorm voor welk publiek?
Bij het schrijven van een brief of brochure kunnen we gemakkelijk uitgaan van een soort modale lezer, die wordt bepaald door de boodschap die we willen overbrengen. Zo hoeven we ons bij een mailing die wordt verstuurd naar ICT-managers geen zorgen te maken over het gebruik van technische termen die bij de doelgroep bekend zouden moeten zijn. Bij een website, die voor iedereen toegankelijk is, is dit minder eenvoudig.
Uiteraard kent elke site zijn eigen doelstellingen waardoor je voor een bepaald publiek zal gaan schrijven. Bij zeer specifieke teksten kun je uitgaan van een bepaalde basiskennis bij de bezoeker. Maar mag dit ook gelden voor algemene teksten, zoals een bedrijfsreportage, de weergave van uw assortiment of contactgegevens?
Vermijd vakjargon wanneer het niet nodig of niet gewenst is. Simpel en concreet taalgebruik is makkelijker te begrijpen, ook voor mensen die moeite hebben met lezen. Door te werken met een paginastructuur in meerdere niveaus geven we bezoekers de keuze om alleen algemene informatie te lezen of dieper in de materie te duiken.